ethische en morele dilemma’s en algemene informatie



 

Beginselethiek


Robin Hood stal van de rijken om de armen te helpen. Vanuit de gevolgenethiek is dit te verdedigen, hij deed dit immers met een goed doel. Een andere manier om naar ethische dillema’s te kijken is de beginselethiek. Dit is de ethische stroming waarin niet de uitkomst, maar het onderliggende beginsel bepaalt of een handeling ethisch juist is. Stelen mag niet, ongeacht de gevolgen van de handeling.

De beginselethiek wordt ook wel deontologie genoemd. Dit woord komt van het Griekse to deon, dat ‘wat moet’ of ‘wat behoort’ betekent. De bekendste vertegenwoordiger van deze ethische stroming is Immanuel Kant. Hij vond dat wat goed is niet per situatie bepaald moet worden, maar dat er bepaalde morele principes zijn die iedereen zou moeten navolgen.

Welke principes moeten worden nagevolgd is volgens Kant volledig met het verstand, de rede te bepalen. Zijn belangrijkste stelregel om onderscheid te maken tussen ethische en niet-ethische handelingen is de volgende ‘wet’: Handel zo dat de maxime van uw wil tegelijk als grondbeginsel voor een algemene wet kan gelden. Kort gezegd: Doe alleen die dingen waarvan je wil dat het onderliggende principe als een wet voor iedereen kunnen gelden, in alle omstandigheden. Een ‘maxime’ is een leefregel. Als je vindt dat Robin Hood mag stelen omdat hij het geldt aan de armen geeft, vind je volgens deze wet dat stelen altijd mag. Hier zal vrijwel niemand het mee eens zijn. Daarom is volgens Kant stelen nooit toegestaan.

In de beginselethiek ben je het aan je geweten verplicht om volgens algemeen geldende regels te handelen. Er is dus geen verplichting van buitenaf, mensen zijn van zich zelf geneigd om op een verstandige wijze een ethisch juiste keuze te maken.

De beginselethiek van Kant wordt nog steeds veel besproken. Sommige filosofen hebben zijn ethiek uitgebreid. Zo beschrijft de filosoof John Rawls in de twintigste eeuw hoe de ethiek van Kant kan worden toegepast op democratische overheden. Aan de andere kant is er ook kritiek geweest op de beginselethiek. Door alleen maar te kijken naar principes en niet naar de gevolgen van een handeling kan er ‘moreel fanatisme’ ontstaan: Mensen zijn dan alleen nog maar met hun principes en hun geweten bezig, zonder de gevolgen voor de samenleving bij hun keuzes te betrekken.




 




 © 2010-2014 Tot Z Diensten BV  (Zie ook Tot Z Diensten BV voor contactgegevens.)